ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

Extraordinary Thinking

เรียนรู้ และค้นหาประสบการณ์ใหม่ ๆ จากทั้ง 478 บทความเพื่อออกแบบชีวิตอย่างสร้างสรรค์ โดยผู้อ่านสามารถเลือกบทความได้จากสารบัญ

ค้นหาบล็อกนี้

สารบัญรวม
จิตวิทยาและพฤติกรรม
ทฤษฎีจิตวิทยา
การศึกษาพิเศษ
พัฒนาตนเอง
จิตวิทยาสังคม
ความสุข
การศึกษาและการเลี้ยงลูก
อาชีพและการทำงาน
ประวัติศาสตร์ชีวประวัติ
วิเคราะห์เพลงและสื่อ

บทความ

การแสดงพฤติกรรมตรงข้ามกับความรู้สึกที่แท้จริง (Reaction Formation): เมื่อใจเราคิดอีกอย่างหนึ่ง แต่แสดงออกอีกแบบหนึ่ง

เขียนโดย Carlos Boonsupa (คาลอส บุญสุภา) ใน สิงหาคม 28, 2569

รับลิงก์
Facebook
X
Pinterest
อีเมล
แอปอื่นๆ

AI กับการควบคุมที่สมบูรณ์แบบ: หากเราเลือกในสิ่งที่มันต้องการ โดยที่ยังคิดว่าเราเลือกเองล่ะ?

เขียนโดย Carlos Boonsupa (คาลอส บุญสุภา) ใน สิงหาคม 24, 2569

จิตวิทยาและพฤติกรรมศาสตร์

+

รับลิงก์
Facebook
X
Pinterest
อีเมล
แอปอื่นๆ

ยิ่งสมบูรณ์แบบ (Perfectionism) ยิ่งไม่มั่นใจ: ความพยายามที่ไม่เคยพอ

เขียนโดย Carlos Boonsupa (คาลอส บุญสุภา) ใน สิงหาคม 18, 2569

จิตวิทยาและพฤติกรรมศาสตร์

+

รับลิงก์
Facebook
X
Pinterest
อีเมล
แอปอื่นๆ

The Algebra of Future: 4 สิ่งที่นักเรียนควรสร้างไว้ ก่อนออกไปเจอโลกที่คาดเดาได้ยาก

เขียนโดย Carlos Boonsupa (คาลอส บุญสุภา) ใน สิงหาคม 17, 2569

การศึกษาและการเลี้ยงลูก

+

รับลิงก์
Facebook
X
Pinterest
อีเมล
แอปอื่นๆ

รอยยิ้มที่ซ่อนภาวะซึมเศร้า (Smiling Depression): สัญญาณเตือนที่สังเกตได้ยาก

เขียนโดย Carlos Boonsupa (คาลอส บุญสุภา) ใน สิงหาคม 12, 2569

ทฤษฎีจิตวิทยา

+

รับลิงก์
Facebook
X
Pinterest
อีเมล
แอปอื่นๆ

ข้อคิดแก่นักเรียน (Student Lessons): 5 ทักษะชีวิตที่ไม่มีทางพบในข้อสอบ

เขียนโดย Carlos Boonsupa (คาลอส บุญสุภา) ใน สิงหาคม 07, 2569

การศึกษาและการเลี้ยงลูก

+

รับลิงก์
Facebook
X
Pinterest
อีเมล
แอปอื่นๆ

โพสต์เพิ่มเติม

Carlos Boonsupa (คาลอส บุญสุภา)

ไปที่โปรไฟล์

จำนวนผู้อ่าน

สามารถเข้าดูบทความทั้งหมดจากสารบัญ

สารบัญรวม
จิตวิทยาและพฤติกรรม
ทฤษฎีจิตวิทยา
พัฒนาตนเอง
จิตวิทยาสังคม
ความสุข
ประวัติศาสตร์ชีวประวัติ
วิเคราะห์เพลงและสื่อ
การศึกษาและการเลี้ยงดู
อาชีพและการทำงาน
หน้าแรก

บทความที่คนอ่านมากที่สุด

การเสริมแรงและการลงโทษ (B.F.Skinner)

ทุกท่านอาจคุ้นเคยกับการเสริมแรง และการลงโทษอยู่บ้าง เป็นแนวคิดที่ประยุกต์ใช้ไม่ว่าจะทำงาน การเรียน การปฏิสัมพันธ์ ล้วนมีการเสริมแรงและการลงโทษอยู่รอบ ๆ เสมอ ซึ่งบางทีเราเสริมแรงหรือลงโทษกันและกันโดยไม่ได้ตั้งใจ เช่น การชมเชยลูกเวลาทำความดี การให้ของขวัญแฟน การที่ครูลงโทษนักเรียน การให้โบนัสของเจ้านาย หรือค่าตอบแทนพิเศษอื่น ๆ ฯลฯ การเสริมแรงและการลงโทษเป็น ทฤษฎีการวางเงื่อนไขด้วยการกระทำ (Operant Conditioning Theory) ของนักจิตวิทยาชาวอเมริกัน Burhus Skinner เป็นนักจิตวิทยากลุ่มพฤติกรรมนิยม เขาเชื่อว่า "ถ้าคุณให้รางวัลหรือลงโทษอย่างเหมาะสม คุณจะสามารถทำให้ผู้อื่นเกิดพฤติกรรมตามที่ต้องการได้" Skinner ให้ความสนใจกับผลกรรม (Consequences) 2 ประเภท ได้แก่ ผลกรรมที่เป็นตัวเสริมแรง (Reinforcement) ที่ทำให้พฤติกรรมที่บุคคลกระทำอยู่นั้นมีอัตราเพิ่มขึ้น ในขณะที่ผลกรรมที่เป็นตัวลงโทษ (Punishment) ที่ทำให...

จิตวิทยาความรัก (Psychology of Love) ตอนที่ 1

"ความรักเป็นแรงขับเคลื่อน ของทุกรูปแบบความสัมพันธ์ให้เดินหน้า ไปในทิศทางที่ต่างกัน" คนทุกคนล้วนมีความรักกันทุกคน ไม่ว่าจะรักเพื่อน รักแฟน รักพ่อ รักแม่ รักสัตว์ ทุกความรักล้วนเหมือนกันแตกต่างกันที่บริบทว่ารักอะไร ความรัก เป็นเหมือนทั้งความสุขและความเจ็บปวด บางคนมักกล่าวว่ามีรักก็ต้องมีทุกข์ ในความจริงแล้วสิ่งที่จะทำให้ความสัมพันธ์เกิดความสุขหรือความเจ็บปวดได้นั้น มาจากคน 2 คนที่รักกัน ไม่ใช่ความรู้สึกรัก เนื่องจากความสัมพันธ์มีหลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับคู่รัก 2 คน ว่าจะรังสรรค์ ให้รูปแบบของความรักออกมาเป็นแบบไหน มีทฤษฎีทางจิตวิทยาที่มีชื่อเสียงอย่างมากเกี่ยวกับความรักคือ ทฤษฎีสามเหลี่ยมของความรัก (Triangular Theory of Love) นักจิตวิทยาชื่อนั้นคือ Sternberg (1988) ซึ่งได้เสนอทฤษฎีสามเหลี่ยมของความรัก ซึ่งอธิบายถึงธรรมชาติและรูปแบบข...

Id Ego และ Superego ทฤษฎีโครงสร้างบุคลิกภาพ

เป็นที่คุ้นหูกันสำหรับ Id Ego และ Superego หรือเรียกว่าโครงสร้างบุคลิกภาพซึ่งเป็นแนวคิดของ Sigmund Freud (1856-1939) ซึ่งจะกล่าวถึงฟรอยด์ในภายภาคหน้าอย่างละเอียดอีกทีหนึ่ง เรามักพบเห็นโครงสร้างนี้ในภาพที่มีตัวการ์ตูนที่เวลาจะตัดสินใจ จะมีภูติที่เป็นตัวดี และตัวร้ายมาเป่าหูเช่นภาพด้านล่าง หรือในเรื่อง Lord of The Ring ที่ Frodo มักจะโดน Gollum เป่าหูให้กระทำในทางที่ผิด และมีการเตือนจาก Sam จากทั้งหมดจะเห็นว่า Id Ego และ Superego มีความน่าสนใจ และสามารถอธิบายให้เห็นภาพได้อย่างง่ายดาย แต่อย่างไรก็ตามแนวคิดโครงสร้างบุคลิกภาพนั้นมีความลึกลับซับซ้อนอยู่ โครงสร้างบุคลิกภาพ (Structure of Personality) Id เป็นบ่อเกิดของพลังดิบ อารมร์ปรารถนา แรงขับสัญขาตญาณที่แสวงหาความพึงพอใจ หน้าที่ของ Id คือการทำให้การดำเนินชีวิตของเราสมปรารถนา ขจัดความตึงเครียดหรือทำการความตึงเครียดลดลงสู่ระดับต่ำ (ความตึงเครียดคือความเจ็บปวดและความไม่สบายใจ) เช่น เมื่อเราเกิดความอยากบุหรี่จนเกิดความเครียดขึ้นมา การที่เราทำตาม Id ค...

ลำดับขั้นความต้องการ 8 ขั้นของมาสโลว์ (Maslow's Hierarchy of Needs)

หลายคนคงเคยได้ยินทฤษฎีความต้องการของ อับราฮัม มาสโลว์ ( Abraham Maslow) เนื่องจากไม่ว่าจะวิชาอะไรก็ตามไม่จำเป็นต้องเป็นจิตวิทยา ก็ได้นำทฤษฎีนี้ไปใช้มากมาย เพราะทฤษฎีของมาสโลว์เป็นทั้งทฤษฎีความพึงพอใจ และทฤษฎีแรงจูงใจ เรียกได้ว่าถือเป็นแนวคิดคลาสสิกด้านมนุษย์นิยม ไม่ว่าจะเป็นวิชาอะไรที่ศึกษาเกี่ยวกับมนุษย์ก็จะมีแนวคิดนี้มาเกี่ยวข้องด้วยเสมอ แนวคิดของมาสโลว์ ถูกเสนอในรายงานเรื่อง The Theory of Human Motivation ในปี 1948 ความต้องการของมนุษย์ก็ไม่เคยเปลี่ยนแปลงแม่จะผ่านมานานแค่ไหนก็ตาม แต่รายละเอียดปลีกย่อยจะไม่เหมือนกัน ในบทความนี้เราจะมาพูดถึงลำดับขั้นความต้องการของ มาสโลว์ในยุคนี้กันว่ามีความแตกต่างจากยุคก่อนๆมากเพียงใด หลายคนที่เคยเรียนทฤษฎีลำดับขั้นความต้องการของ มาสโลว์ คงจะงงว่าทำไมมันถึงมี 8 ขั้น ทั้งๆที่ตอนเรียนมีเพียงแค่ 5 ขั้นเท่านั้น ในปี 1948 มาสโลว์เผยแพร่แนวคิดลำดับขั้นความต้องการ ...

ทฤษฎีพัฒนาการจริยธรรมของโคลเบิร์ก (Lawrence Kohlberg)

ลอเลนซ์ โคลเบิร์ก (Lawrence Kohlberg) ได้ปฏิวัติการศึกษาด้านศีลธรรมในช่วงปี 1960 โดยใช้นวัตกรรม 2 ประการ อย่างแรก โคลเบิร์กได้พัฒนาวิธีศึกษาของ Jean Piaget ในเรื่องเกี่ยวกับความคิดเชิงเหตุผลของเด็กเปลี่ยนแปลงอย่างไรเมื่อโตขึ้น โดยที่เขาได้สร้างชุดคำถามที่ประกอบด้วยเหตุการณ์ที่มีทางเลือกที่ยาก 2 ทาง และทดสอบกับเด็กที่มีอายุต่างกันหลายระดับ เช่น "สมควรหรือไม่ที่ชายคนหนึ่งชื่อนาย A เข้าไปขโมยยาในร้านขายยาแห่งหนึ่ง เพื่อเอายานั้นไปช่วยชีวิตภรรยาของเขาซึ่งกำลังจะตาย" หรือ "สมควรหรือไม่ที่เด็กหญิง B สารภาพกับแม่ว่าน้องสาวของเธอโกหกแม่" เขาได้บันทึกและแยกประเภทการตอบสนองของเด็กไว้ สิ่งที่เขาสนใจไม่ใช่คำตอบว่าถูกหรือผิด แต่สิ่งที่เขาสนใจคือเหตุผลที่เด็กเหล่านั้นยกมาอ้างเมื่อพวกเขาพยายามอธิบายคำตอบของพวกเขา แนวคิดของโคลเบิกร์กได้พบขั้นของการพัฒนาการให้เหตุผลของเด็กเกี่ยวกับสังคมโลกเป็น 3 ระยะ 6 ขั้น และขั้นการพั...

กลไกการป้องกัน (Defense Mechanism)

ในบทความที่แล้วเราได้รู้จักกับ Id Ego และ Superego กันแล้ว ซึ่งได้เกริ่นถึงกลไกการป้องกัน (Defense Mechanism) และโครงสร้างการทำงานที่จำเป็นจะต้องปกป้องตัวเองจากความขัดแย้งของโครงสร้างบุคลิกภาพ กลไกการป้องกันนั้นเป็นสิ่งที่สามารถพบเจอได้ในสังคมทั่วไป ใคร ๆ ก็ใช้กัน ในวันหนึ่งเราจะต้องเห็นคนที่ใช้อย่างแน่นอน รวมถึงตัวเราเองก็ใช้มันอย่างบ่อยครั้ง และใช้อยู่หลายกลไกซึ่งในปัจจุบันมีนักจิตวิทยาได้ศึกษาและเพิ่มจำนวนของกลไกการป้องกันตนเองจนมีจำนวนมากขึ้นกว่าในอดีต แต่โดยส่วนมากจะเป็นกลไกที่แตกแขนงจากกลไกหลักที่ฟรอยด์ และลูกสาวของเขาแอนนาได้กล่าวถึง เราจะมารู้จักกับกลไกการป้องกันของมนุษย์กัน กลไกการป้องกัน (Defense Mechanism) ทุกอย่างมันเป็นความผิดของคุณ.................ดีแล้วที่เค้าเลิกกับเรา เราจะได้มีอิสระ...............ที่แม่ตีเพราะว่าแม่รักนะ.............แพทเทิลเหล่านี้เรามักจะพบเห็นกันได้เสมอ ซึ่งแพทเทิลเหล่านี้ส่วนใหญ่จะเป็นกลไกที่เราใช้เพื่อปกป้องตนเอง ก่อนอื่นจะต้องทวนเกี่ยวกับทฤษฎีโครงสร้างบุคลิกภาพกันสักเล็กน้อย ...

การเห็นคุณค่าในตนเอง (Self Esteem) ตอนที่ 1

มนุษย์ทุกคนมีคุณค่า หลายคนเคยได้ยินประโยคแบบนี้กันอย่างเอิกเกริก สมมุติว่าเราทำแบบสอบถามและถามประชาชนทั้งประเทศว่า คุณคิดว่ามนุษย์ทุกคนมีคุณค่า ผมเชื่อว่าส่วนมากคนจะตอบว่าใช่ แต่ถ้าถามว่าคุณคิดว่าตนเองมีคุณค่าหรือไม่ คำตอบอาจจะไม่ใช่แบบเดิม ถึงแม้ว่าเราจะคิดว่าคนอื่นมีคุณค่า แต่เรากลับมองว่าตนเองอาจจะไม่มีคุณค่า หรือมีคุณค่าน้อย (อาจจะมีคนหลายคนที่มองว่าตนเองมีคุณค่า แต่คนอื่นมีคุณค่าน้อย ก็มีคนประเภทแบบนี้เช่นเดียวกัน) ในบทความนี้จะนำพาทุกคนมารู้จักคำว่า การเห็นคุณค่าในตนเอง (Self Esteem) ดูว่า มันคืออะไร มีลักษณะอย่างไร และมีอิทธิพลจากอะไรบ้าง ความหมายของการเห็นคุณค่าในตนเอง Coopersmith (1981 อ้างถึงใน คาลอส บุญสุภา, 2562) ให้ความเห็นว่าการเห็นคุณค่าในตนเอง หมายถึง การประเมินตนเองตามความรู้สึกและทัศนคติที่มีต่อตนเอง เป็...

ทฤษฎีพัฒนาการทางจิตสังคมของอีริคสัน (Psychosocial Development)

นิทานเจ้าหมีวินนี่ เดอะ พูห์ ถูกสร้างโดย อเลน มิลน์ (Alan Milne) เขาใช้ตุ๊กตารูปสัตว์ต่าง ๆ ของ คริสโตเฟอร์ โรบินส์ ลูกชายคนเดียวของเขา ได้รับการยกย่องว่าเป็นวรรณกรรมเยาวชนที่เปี่ยมไปด้วยปรัชญาในการดำรงชีวิตมาตลอดเกือบร้อยปี เขาเติบโตมาอย่างไร มีพัฒนาการอย่างไรบ้าง อะไรที่ทำให้เขาประสบความสำเร็จได้ขนาดนี้ มิลน์เติบโตมาในบ้านที่อบอุ่นเขาเป็นน้องคนเล็ก และมีพี่ชายสองคนที่อายุไล่เรียงกัน พวกเขาเติบโตในโรงเรียนประจำที่มีชื่อเสียงของลอนดอน โดยมีพ่อของพวกเขาเป็นครูใหญ่ของที่นั้น โรงเรียนของพ่อเป็นเหมือนสวรรค์ เมื่อเทียบกับโรงเรียนอื่นที่เข้มงวดและมีวิธีการทำโทษเด็กคนอื่นที่รุนแรง อีกทั้งยังมีสภาพเป็นอยู่ที่ทารุณ (ปลายศตวรรษที่ 19) แต่ที่นี้มีความเป็นอยู่ที่สุขสบาย คุณครูใจดีมีเมตตา และมีกฎห้ามตีเด็ก ซึ่งทำให้แตกต่างจากโรงเรียนอื่นอย่างสิ้นเชิง มิลน์จึงเติบโตมาด้วยความรัก รอยยิ้มและเสียงหัวเราะ เหตุผลที่โรงเรียนไม่ตีเด็ก และทำให้เด็กมีความสุข พ่อเขาให้เหตุผลว่า โรงเรียน...

รูปแบบการเสริมแรง (Reinforcement)

ในบทความที่แล้วผมได้นำเสนอเกี่ยวกับ การเสริมแรงและการลงโทษ พอสังเขปแล้ว หากทุกท่านได้อ่านแล้วก็คงทราบว่า การเสริมแรงให้ผลดีมากกว่าการลงโทษ เนื่องจากเวลาที่เราลงโทษ บุคคลที่เราลงโทษจะต่อต้านเราไม่มากก็น้อย ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ในอดีต และบุคลิกภาพของตัวบุคคล ดังนั้นการเสริมแรงจึงเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนา หรือปรับพฤติกรรม ซึ่งการเสริมแรงนั้นสามารถทำได้หลากหลายวิธี และแต่ละวิธีก็มีความแตกต่างกันออกไป ก่อนจะเข้าสู่เรื่องการเสริมแรง ต้องทบทวนหัวใจสำคัญของทฤษฎีการวางเงื่อนไขการกระทำ (Operant Conditioning) ของนักจิตวิทยาชาวอเมริกันกลุ่มพฤติกรรมนิยม Burhus Skinner ก่อน หัวใจสำคัญของทฤษฎีนี้คือ พฤติกรรมของบุคคลเป็นผลพวงมาจากปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม และพฤติกรรมสามารถเปลี่ยนแปลงได้เนื่องจากผลกรรมที่เกิดขึ้น หากเราสามารถเปลี่ยนแปลงผลกรรมที่เกิดขึ้น ก็จะสามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมได้ ยกตัวอย่างเช่น น้องเคขี้เกียจทำงานบ้า...

การวางเงื่อนไข (Conditioning)

ผมเชื่อว่าผู้อ่านจำนวนมากคงรู้จักคำว่า "การวางเงื่อนไข" และคงจะนึกถึงสุนัขกับ Ivan Pavlov แน่นอน ถูกต้องครับ หากจะอธิบายเกี่ยวกับการวางเงื่อนไขก็ต้องยกทฤษฎีคลาสสิกที่ชื่อว่าการวางเงื่อนไขแบบดั่งเดิม (Classical Conditioning) ขึ้นมาพูดแน่นอน บทความนี้ผมจะอธิบายทฤษฎีนี้ให้เข้าใจได้ง่าย ๆ และวิธีวางเงื่อนไขที่ท่านผู้อ่านสามารถนำไปใช้ได้ เหตุผลที่ผมไม่เขียนชื่อเรื่องไปเลยว่า การวางเงื่อนไขแบบดั่งเดิม ก็เพราะว่าผมอยากจะนำเสนอการประยุกต์ใช้แนวคิดดังกล่าว ไม่ว่าจะเป็นการศึกษา การตลาด รวมไปถึงการปรับหรือพัฒนานิสัยของตนเอง แต่ก่อนอื่นเลย ทุกท่านต้องรู้ว่า การวางเงื่อนไข (Conditioning) คือการใช้วิธีการบางอย่างเพื่อทำให้บุคคลหรือสัตว์แสดงพฤติกรรมอย่างใดอย่างหนึ่งออกมา กล่าวคือ เป็นการที่เราใช้วิธีการต่าง ๆ เพื่อให้เป้าหมายแสดงพฤติกรรมเป็นไปตามที่เราต้องการ หลายคนอาจจะคิดว่าเจ้าของทฤษฎีการวางเงื่อนไขแบบดั่งเดิม...

ขับเคลื่อนโดย Blogger